Even googlen op internet naar een leuk plaatje om je verhaal te ondersteunen. Het is een kwestie van knippen en plakken, snel klaar en… helemaal gratis! Hoe makkelijk kan het zijn? Maar dat gemak kan je duur komen te staan. Want op tekst- en beeldmateriaal berust auteursrecht. Weet je écht zeker dat je rechtenvrij beeld downloadt? Lees daarom over pixelcowboys en rechtenvrij beeld.

Auteurswet en rechtenvrij beeld

Het auteursrecht is in de Auteurswet geregeld. Je hoeft het dus niet specifiek vast te leggen. Het ontstaat vanzelf: iemand die een foto, film, illustratie of schilderij maakt, heeft automatisch auteursrecht. Gebruik je een afbeelding van internet voor je website, dan kan de fotograaf of illustrator jou aansprakelijk stellen voor misbruik en een schadevergoeding eisen. In de praktijk kan dat aardig oplopen: van honderden tot duizenden euro’s. Lees het voorbeeld op de website van de Nederlandse Vereniging van Journalisten over een schadevergoeding aan een fotograaf (NVJ).

Check check!

Verschillende fotosites bieden rechtenvrij beeld aan. Dat kun je gratis of tegen een klein bedrag downloaden. Soms moet je eerst een account aanmaken. Stel jezelf alvast een paar vragen vragen, voordat je aan de slag gaat:

  • Welk budget heb je voor het beeld?
    Bij sommige fotosites moet je betalen voor het downloaden van beeld. Heb je geen budget, overweeg dan de foto’s zelf te maken: in jouw eigendom en met jouw auteursrecht. Let wel: heb je een goede digitale camera, dan ben je niet ineens een goede fotograaf. Wil je het écht professioneel aanpakken en heb je daar wat voor over, schakel dan een fotograaf of illustrator in met wie je vooraf goede afspraken maakt.

  • Waar wil je de foto voor gebruiken?
    Dus: lage of hoge resolutie, afhankelijk van het medium waar je de foto voor nodig hebt. Voor drukwerk heb je foto’s nodig met een hoge resolutie van minimaal 300 dots per inch (dpi). Wil je iets laten printen (digitaal drukken) dan heb je aan 150 tot 300 dpi per afbeelding genoeg. Houd voor je digitale nieuwsbrief of webpublicatie een (lage) resolutie aan van 72 dpi.

  • Waar komt de afbeelding vandaan?
    Zie je via Google een leuk plaatje, check dan waar dit vandaan komt. Dat kan via Google Afbeeldingen of Tineye. Foto’s die niet rechtenvrij zijn, hebben meestal een watermerk met een logo van de rechthebbende.

  • Hoe staan de rechten op de fotosites vermeld?
    Gratis betekent niet altijd dat je er niets voor hoeft te doen. Soms moet je een bronvermelding opnemen om het plaatje te kunnen downloaden. Ook mag je de afbeelding niet altijd voor commerciële doeleinden gebruiken. Rechtenvrij beeld is iets anders dan gratis beeld. Vooraf even goed checken dus!

‘Gratis’ beeld?

Verschillende beeldbanken bieden beeld gratis aan. Toch blijft het onduidelijk of deze beeldbanken materiaal hebben dat niet rechtenvrij is. Een voorbeeld:

Karel vindt een geschikt beeld bij een fotostockbureau. Hij uploadt dit naar een gratis online beeldbank. Nu kan iedereen het downloaden van de online beeldbank, zonder te weten of hierover rechten moeten worden betaald. De online beeldbank vermeldt hierover immers niets.

Plzant pixelcowboyHet wordt pas écht lastig als de gratis beeldbank wordt overgenomen door een groot internationaal stockbureau. Het komt voor dat zo’n stockbureau, al dan niet met terugwerkende kracht, geld gaat vragen voor gratis gedownloade fotos. Deze bedrijfsovernames gaan vaak geruisloos, zonder media-aandacht. En deze grote stockbureaus hebben zeer geavanceerde middelen om illegaal gebruik van stockbeeld op te sporen, zelfs als het om een fragment uit een foto gaat: de pixelcowboys. Ze verdienen  veel geld aan het innen van  claims. Amerikaanse toestanden, agressieve aanpak, voer voor juristen… Helaas voor het imago van het stockbureau, want hun afnemers kiezen waarschijnlijk sneller voor de sympathiekere aanpak van één van de concurrerende bureaus.

Beeldbanken

Op de volgende websites kun je terecht voor gratis beeldmateriaal:

Online beeldbanken waar je tegen betaling terecht kunt, zijn:

Dit artikel is voor het eerst gepubliceerd op 20 november 2012 en bewerkt op 1 mei 2018.